AAA Düzeyi İlkeler

İlke

Sesli içeriklerin işaret dili çevirisi sağlanmalıdır.

Açıklama

İşaret dili, işitme engelli kişilerin sesli içeriklere erişebilmesi için kullanılan evrensel bir yöntemdir. İşaret dili ile sunulan çeviriler, sesli içeriği jest ve mimiklerle desteklediği için altyazılara göre daha etkili olabilmektedir. Bu nedenle, internet sitelerinde yer alan bütün sesli içeriklerin işaret dili çevirisinin sunulması beklenmektedir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.2.6
Örnek
İlke

Sesli açıklamalar detaylı bilgilendirme sağlamalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan video içeriklerinin karışık olduğu ya da seslendirme ile görsel içeriğin yeterince iyi açıklanamadığı durumlarda, görme engelli kullanıcıların içeriği dinleyerek anlamaları zor olabilir. Bu nedenle, görselleri daha detaylı açıklama ihtiyacı duyulduğunda, video görseli durdurularak ek bilgi ve açıklamalar kullanıcılar ile sesli olarak paylaşılmalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.2.7
Örnek
İlke

Video öğelerinin detaylı alternatifleri verilmelidir.

Açıklama

Görme ve işitme engelli kullanıcıların internet sitelerinde yer alan video içeriklerini daha etkili ve verimli bir şekilde kullanabilmeleri için detaylı medya alternatifleri sunulmalıdır. Video içeriği ve ortamda yer alan görsel öğeler ayrıntılı olarak anlatılmalı, ekrandaki konuşmanın dışında kalan ses ve efektlere de yer verilmelidir. Bununla birlikte, medya alternatiflerinin metinsel olarak verilmesi yardımcı teknolojiler (Örn. Ekran okuyucu programlar vb.) ile kullanım kolaylığı sağladığı için tavsiye edilmektedir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.2.8
Örnek
İlke

Canlı olarak yayımlanan ses öğeleri için metin alternatifleri sunulmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde canlı olarak yayımlanan ses öğelerine yönelik metin alternatiflerine yer verilmelidir. Örneğin, canlı yayımlanan bir konuşma için konu başlıkları ve varsa sunum notları kullanıcılar ile paylaşılabilir. Böylelikle, işitme engelli kullanıcıların da sesli içerik hakkında bilgi sahibi olabilmesi sağlanacaktır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.2.9
Örnek
İlke

Metin ve görsel öğeler uygun kontrast değerlerine sahip olmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinin AAA düzeyine ulaşabilmeleri için, metin ve görsel öğeler ile zemin arasındaki kontrast oranının 7:1 değerine sahip olması beklenmektedir. Ancak, büyük ölçekli resim ve görseller için 4.5:1 kontrast oranı yeterli olabilmektedir. Kurum logoları ve sadece tasarım amacıyla kullanılan görseller için ise kontrast oranlarının sağlanması zorunlu değildir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.4.6
Örnek
İlke

Arka plan sesleri dikkatli kullanılmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan ses ve video öğelerinde arka plan seslerinin kullanımı, engelli kullanıcıların içeriğe odaklanmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle, gerekli olmadıkça arka plan seslerinin kullanımından kaçınılmalıdır. Arka plan seslerinin kullanıldığı durumlarda ise, kullanıcılara arka plan sesini kapatma seçeneği sunulması ve arka plan sesinin ön plandaki konuşma içeriğine göre dört kat daha alçak (minimum 20dB daha düşük) olması gerekmektedir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.4.7
Örnek
İlke

Metinler, okunabilir olacak şekilde biçimlendirilmelidir.

Açıklama

İnternet sitelerindeki metin blokları biçimlendirilirken, engelli kullanıcılar göz önünde bulundurulmalıdır. Kullanıcıların, yazı ve zemin rengini ihtiyaçlarına göre değiştirebilmesi sağlanmalıdır. Her satırda maksimum 80 karakter (Örn. Harf, rakam, sembol, glif vb.) bulunmasına dikkat edilmeli, metinlerin iki yana yaslı olacak şekilde hizalanmasından kaçınılmalıdır. Satırlar arası minimum 1,5 satır boşluk bırakılmalı ve paragraflar arasındaki boşlukların satır aralığının en az 1,5 katı olmasına dikkat edilmelidir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.4.8
Örnek
İlke

Metinler resim formatında kullanılmamalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde sadece tasarım amaçlı kullanılan ve logolarda yer alan metinler dışında metinlerin resim olarak kullanımından kaçınılmalıdır. Resim formatında sunulan metinlerin ekran okuyucu programlar tarafından algılanamayacağı ve internet sitesinin erişilebilirliğini olumsuz etkileyeceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 1.4.9
Örnek
İlke

İçeriklerin tamamı klavye ile kullanılabilir olmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan içerik ve işlemlerin tamamının klavye ile kullanılabilir olması gerekmektedir. Bu ilkeye göre, bütün koşullarda internet sitesinin tamamının klavye ile çalıştırılabilir olması sağlanmalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.1.3
Örnek
İlke

Zaman sınırlamasından kaçınılmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan içerik ve işlemler için zaman sınırlamasının olması, engelli kullanıcıların içeriği etkili bir şekilde kullanamamasına ya da eksik işlem yapmasına neden olabilir. Bu nedenle, internet sitesi içerikleri zaman sınırlaması olmayacak şekilde tasarlanmalıdır. Yapılan işlemler için zaman sınırlamasının olmadığı bilgisinin kullanıcılar ile paylaşılması tavsiye edilmektedir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.2.3
Örnek
İlke

Kullanıcıların acil durumlar dışındaki güncellemeleri kapatabilmesi sağlanmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerindeki uyarı mesajları ve içeriklerin otomatik olarak güncellenmesi engelli kullanıcıların karışıklık yaşamasına neden olabilir. Bu nedenle, kullanıcılara uyarı mesajlarını ve içeriklerin otomatik güncellenmesini kapatabilme seçeneği sunulmalıdır. Ancak, kullanıcılar için yüksek önem derecesine sahip durumlar istisna olarak kabul edilebilir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.2.4
Örnek
İlke

Oturumun süresi dolduğunda kullanıcıların veri kaybetmeden işlemlerine devam edebilmeleri sağlanmalıdır.

Açıklama

Kimlik doğrulaması yaparak oturum açılan internet sitelerinde oturum süresi sona erdiğinde, kullanıcıların kimlik doğrulamasını yeniledikten sonra veri kaybı olmadan işlemlerine devam edebilmesi sağlanmalıdır. Oturum süresi dolan kullanıcılar bilgilendirilmeli, kullanıcı adı ve şifre bilgilerini girdikten sonra işlemlerine kaldığı yerden devam edebilmelidir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.2.3
Örnek
İlke

İnternet sitelerinde bir saniyede 3 kereden fazla yanıp sönen öğeler yer almamalıdır.

Açıklama

Bir saniyede 3 kereden fazla yanıp sönen öğelerin, epilepsi hastalarının nöbet geçirmesini tetikleyici olabildiği bilinmektedir. Bu nedenle, internet sitelerinde kullanım amacı, içeriği, rengi ya da boyutu ne olursa olsun, hiçbir koşulda bir saniyede 3 kereden fazla yanıp sönen öğeler kullanılmamalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.3.2
Örnek
İlke

Kullanıcılar internet sitesindeki konumları hakkında bilgilendirilmelidir.

Açıklama

İnternet sitesindeki konumları ve ziyaret ettikleri mevcut sayfa bilgisi kullanıcılar ile paylaşılmalıdır. Bunun için ekmek kırıntısı özelliğinden faydalanılabilir. Ekmek kırıntısı özelliği ile kullanıcıların mevcut sayfaya ulaşmak için izledikleri sayfalar sıralı olarak verilmekte, kullanıcıların internet sitesindeki konumlarını anlamaları sağlanmaktadır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.4.8
Örnek
İlke

Bağlantı isimleri bağlantının amacını açıklamalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan bağlantıların amaçlarının sadece bağlantı isimlerine bakılarak anlaşılabilmesi sağlanmalıdır. Bağlantı isimleri açık, anlaşılır ve bağlantının amacını açıklayacak şekilde tasarlanmalı, kullanıcıların anlamayacağı ya da karışıklık yaşayacağı ifadelerin kullanımından kaçınılmalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.4.9
Örnek
İlke

İçeriği düzenlemek için bölüm başlıkları kullanılmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerindeki içeriklerin küçük ve anlamlı bölümlere ayrılması beklenmektedir. Ayrıca, içeriğin tamamı ve alt bölümleri açıklayıcı ve anlaşılır olacak şekilde başlıklandırılmalıdır. Böylelikle, kullanıcıların içerikleri daha iyi kavrayabilmesi ve içerikler arasında daha kolay gezinebilmesi sağlanacaktır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 2.4.10
Örnek
İlke

Anlaşılmayan ya da bilinmeyen kelimeler için açıklama sunulmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde kullanıcıların aşina olmadığı, anlamayabileceği ya da jargon içeren ifadeler bulunuyorsa, bu ifadelere yönelik gerekli açıklama sağlanmalıdır. Bunun için, ekran okuyucu programlar gibi yardımcı teknolojiler tarafından da kullanılabilecek sözlüklere ya da açıklama sayfalarına bağlantı verilebilir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.1.3
Örnek
İlke

Kısaltmaların açılımları ve anlamları verilmelidir.

Açıklama

İnternet sitesi içeriklerinde kısaltma içeren ifadeler, engelli kullanıcılar tarafından anlaşılmayabilir. Bu nedenle, kısaltmaların açılımları ve ne anlama geldikleri ekran okuyucu programların algılayabilecekleri şekilde HTML kodunda belirtilmelidir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.1.4
Örnek
İlke

İçerikler basit ve anlaşılır olmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan içeriklerin basit ve anlaşılır olacak şekilde tasarlanması gerekmektedir. İçerikler oluşturulurken kısa ve bilinen ifadeler kullanılmalı, mümkünse içerikler için özet metinler sunulmalıdır. İçeriğin basitleştirilmesi yazıları algılamakta güçlük çeken kullanıcılar için faydalı olacaktır. Bunun yanında, metinlerin resim ve görseller ile desteklenmesi de içeriğin anlaşılırlığını artırdığı için tavsiye edilmektedir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.1.5
Örnek
İlke

Kelimelerin anlamı etkileniyorsa, uygun telaffuz şekilleri açıkça belirtilmelidir.

Açıklama

İnternet sitelerinde kullanılan kelimeler farklı telaffuz edildiklerinde farklı anlama geliyorsa, kelimenin doğru telaffuzu açıklanmalıdır. Örneğin, “hala” kelimesi ince okunduğunda “henüz” anlamına gelirken kalın okunduğunda “babanın kız kardeşi” anlamına gelmektedir. Bununla birlikte, yazılışı aynı olan ancak farklı anlama gelebilen sesteş kelimelerin de dikkatli kullanılması gerekmektedir. Kelimelerin kullanıcıların karışıklık yaşamayacağı şekilde açıklanması beklenmektedir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.1.6
Örnek
İlke

Otomatik değişiklikler sadece kullanıcı isteği ile başlatılabilmeli ya da durdurulabilmelidir.

Açıklama

İnternet sitelerinde yer alan slayt oynatıcı gibi öğelerde içeriğin otomatik olarak değişmesi ya da içeriklerin otomatik olarak güncellenmesi, engelli kullanıcılar için rahatsız edici olabilir. Bu nedenle, içerikle ilgili yapılacak değişikler ve güncellemeler sadece kullanıcıların isteği ile başlatılabilmeli ve durdurulabilmelidir.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.2.5
Örnek
İlke

İçeriklere göre yardım işlevi sunulmalıdır.

Açıklama

İnternet sitelerinde, kullanıcıların ihtiyaçları ve yaptıkları işlemler göz önünde bulundurularak yardım seçeneğine yer verilmelidir. Yardım seçeneği sunulurken kullanıcılar farklı sayfalarda yardım içeriğini aramak zorunda bırakılmamalıdır. Bunun yerine, işlem yapılan sayfadan kolayca ulaşılabilecek ve yapılan işlemler ile doğrudan ilişkili yardım metinleri kullanıcılara sunulmalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.3.5
Örnek
İlke

Kullanıcıların hata yapması mümkün olduğunca engellenmelidir.

Açıklama

İnternet sitelerinde kullanıcıların hata yapmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır. Kullanıcıların yaptıkları işlemleri gözden geçirebilmesi, tekrar düzenleyebilmesi ya da iptal edebilmesi sağlanmalıdır.

Referanslar
  • WCAG 2.0 – AAA Düzeyi / 3.3.6
Örnek
İlke

Ara yüzde yer alan tüm elementlerin tipi ve hangi amaçla kullanılacağı belirlenmeli ve kodlama sürecine yansıtılmalıdır.

Açıklama

Ara yüzde yer alacak bölümlerin, düğmelerin, ikonların vb. tüm elementlerin hangi amaca hizmet ettiğinin belirlenmesi ve kodlama yapılırken bu özelliklerin yansıtılması özellikle ekran okuyucu gibi internet ara yüzlerini metinsel bir şekilde okuyan yardımcı teknolojilerin, ekranda yer alan elementlerin fonksiyonlarını anlamaları kolaylaşacak, ekran okuyucu programlarını kullanan engelli kullanıcıların internet sitesini daha etkin kullanmalarını sağlayacaktır.

Referanslar
  • WCAG 2.1 – AAA Düzeyi / 1.3.6
Örnek

İnternet sitelerinde navigasyon olarak kullanılan linklerin ve ikonların mark-up olması sağlanarak, kullanıcıların kendi ikon setlerini kullanmalarına imkan verilir.

İlke

Kullanıcılar herhangi bir işlem yapmazsa, veri kaybına neden olabilecek herhangi bir kullanıcı eylemsizlik süresi konusunda uyarılmalıdır.

Açıklama

Kullanıcıların zaman aşımı gerçekleştiğinde veri kaybına uğrayabilecekleri konusunda önceden uyarılması gerekmektedir. İçerik okumak veya çevrimiçi bir formu doldurmak gibi işlevleri gerçekleştirmek için engelli kullanıcıların fazla zamana ihtiyacı olabileceğinden, kısıtlanmış süre bu tür kullanıcılarda büyük engeller oluşturur. Kullanıcı bir işlem için kendisine verilen zamanı bilirse, veri kaybından korunabilir.

Referanslar
  • WCAG 2.1 – AAA Düzeyi / 2.2.6
Örnek

İnternet sitesinde çevrim içi formların doldurulup gönderilmesi için bir zaman aşımı süresi belirlenmemelidir. Forma girilen bilgiler arka planda kayıtlı tutulup, kullanıcı ne zaman isterse o zaman gönderilebilmeli ve iletişim formu sadece kullanıcı tercih ettiği zaman kapatılmalıdır.

İlke

Etkileşim tarafından tetiklenen hareket animasyonu, animasyon işlevselliği veya iletilen bilgi için gerekli olmadıkça devre dışı bırakılabilmelidir.

Açıklama

İnternet sayfalarında yer alan animasyonlar nöbetlere veya fiziksel reaksiyonlara neden olacak şekilde tasarlanmamalıdır. Animasyonlar istendiğinde kapatılabilmeli veya durdurulabilmelidir.

Referanslar
  • WCAG 2.1 – AAA Düzeyi / 2.3.3
Örnek

Ekranda bilgi ya da içerik sunma amacında olmayan animasyonlar bulundurulmamalı, bir animasyon ekleniyorsa mutlaka bir işlevi olmalı ve kullanıcıların tercih etmediği takdirde animasyonunun devre dışı bırakılabilmesi sağlanmalıdır.

İlke

İşaretçi (imleç) girişleri için düğmenin ve hedefin boyutu yeterli büyüklükte olmalıdır.

Açıklama

İşaretçi girişleri için düğmenin boyutu en az 44 x 44 piksel olmalıdır. Kullanıcıların küçük ekranlı dokunmatik cihazdaki içeriğe erişmeleri gerektiğinde içerikle kolayca etkileşim içinde olmaları için tıklanacak alanın her koşula göre yine de büyük olması gereklidir.

Referanslar
  • WCAG 2.1 – AAA Düzeyi / 2.5.5
Örnek

Bir ekranda 3 düğme görülüyorsa, 3 düğmenin de ayrı ayrı tıklama alanı 44 x 44 piksel yapılır.

İlke

İçeriğin güvenliğini sağlama veya kullanıcı ayarlarına uyum için kısıtlamanın gerekli olduğu durumlar dışında, mevcut giriş yöntemlerinin kullanımı kısıtlanmamalıdır.

Açıklama

Kullanıcılar içerik ile etkileşime girdiğinde farklı giriş mekanizmaları kullanabilmeli ve bunları değiştirebilmelidir. Kullanıcılar içerik ile etkileşimde bulunurken klavye, fare, ekran kalemi veya dokunmatik ekran gibi çeşitli giriş mekanizmaları kullanabilirler. Kullanıcılar, belirli görevlerin ve etkileşimlerin alternatif bir giriş mekanizması kullanılarak daha kolay bir şekilde gerçekleştirildiğini fark ederlerse, giriş mekanizmalarını değiştirebilirler ve giriş mekanizmaları arasında istedikleri şekilde geçiş yapabilmelidirler.

Referanslar
  • WCAG 2.1 – AAA Düzeyi / 2.5.6
Örnek

Kullanıcı internet sitesinde bir menüyü fare etkileşimi ile açar, sonrasında menü içerisinde yer alanlar arasında yön tuşları ile gezinim sağlar.